Gừng, hay còn gọi là sinh khương trong Đông y, là gia vị quen thuộc trong gian bếp Việt và cũng là vị thuốc có tính ấm, vị cay được tin dùng qua nhiều thế hệ.
Với cách trị ho bằng gừng, bạn hoàn toàn có thể tận dụng củ gừng sẵn có để làm ấm cổ họng, giảm ho hiệu quả ngay tại nhà. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu 5 bài thuốc từ gừng được nhiều người áp dụng nhất.
Tại sao gừng lại được sử dụng để hỗ trợ giảm ho?
Gừng là gia vị quen thuộc, đồng thời được sử dụng trong y học cổ truyền với tên gọi sinh khương khi dùng gừng tươi. Theo quan niệm Đông y, gừng có vị cay, tính ấm và thường được sử dụng trong các bài thuốc liên quan đến cảm lạnh, buồn nôn hoặc các triệu chứng do hàn.
Ở góc độ nghiên cứu hiện đại, gừng chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học, trong đó có gingerol và shogaol. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy những hợp chất này có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về việc gừng có thể điều trị ho ở người vẫn còn hạn chế.
Điều dễ nhận thấy hơn là một thức uống gừng ấm có thể giúp cung cấp nước và tạo cảm giác dễ chịu ở vùng họng. Các chất lỏng ấm như trà hoặc nước chanh ấm cũng được Mayo Clinic khuyến nghị để làm dịu cổ họng và hỗ trợ làm loãng dịch nhầy.
Với người bị ho do cảm lạnh, việc uống đủ nước, nghỉ ngơi và tránh khói thuốc cũng rất quan trọng. Vì vậy, gừng có thể được xem như một nguyên liệu hỗ trợ trong quá trình chăm sóc triệu chứng, thay vì một “thuốc trị ho” theo nghĩa y khoa.
Top 5 cách trị ho bằng gừng đơn giản, dễ thực hiện
Các công thức dưới đây phù hợp hơn với người trưởng thành khỏe mạnh và những trường hợp ho nhẹ. Khi sử dụng cho trẻ em, cần điều chỉnh theo độ tuổi và đặc biệt lưu ý các nguyên liệu đi kèm.
Trà gừng mật ong giúp làm dịu họng
Trà gừng mật ong là công thức phổ biến nhất khi muốn sử dụng gừng để chăm sóc cổ họng. Nước ấm giúp làm dịu niêm mạc, trong khi mật ong có bằng chứng hỗ trợ giảm ho, đặc biệt ở người bị nhiễm trùng đường hô hấp trên.
Mayo Clinic cho biết mật ong có thể giúp giảm ho và hỗ trợ giấc ngủ ở một số người bị nhiễm trùng đường hô hấp. Mật ong có thể sử dụng cho người lớn và trẻ từ 1 tuổi trở lên, nhưng tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi vì nguy cơ ngộ độc botulinum.
Cách làm:
-
Chuẩn bị khoảng 3–5 lát gừng tươi.
-
Rửa sạch, có thể cạo nhẹ lớp vỏ bên ngoài.
-
Đập dập hoặc thái lát mỏng.
-
Cho gừng vào cốc và rót khoảng 250 ml nước nóng.
-
Hãm trong khoảng 10 phút.
-
Chờ nước nguội bớt rồi thêm 1–2 thìa cà phê mật ong.
-
Khuấy đều và uống từng ngụm nhỏ.
Không nên cho mật ong vào nước đang sôi. Nước quá nóng cũng có thể gây bỏng niêm mạc họng.
Đối với người bị ho khan hoặc ho nhiều về đêm, có thể uống một cốc nhỏ trước khi ngủ. Tuy nhiên, nếu người bệnh bị trào ngược dạ dày, nên tránh uống quá sát giờ nằm vì lượng dịch lớn có thể làm triệu chứng trào ngược khó chịu hơn.
Gừng nướng hỗ trợ làm ấm cổ họng
Gừng nướng là một mẹo dân gian thường được áp dụng khi bị ho kèm cảm giác lạnh, khàn tiếng hoặc khó chịu ở cổ họng. Nhiệt làm thay đổi mùi vị và độ cay của gừng, tạo cảm giác ấm khi sử dụng.
Cách làm:
-
Chọn một củ gừng tươi, chắc và không bị dập mốc.
-
Rửa thật sạch, giữ nguyên vỏ.
-
Nướng trên lửa hoặc áp chảo đến khi phần vỏ hơi cháy xém và gừng có mùi thơm.
-
Để nguội bớt.
-
Cạo bỏ lớp vỏ cháy bên ngoài.
-
Thái gừng thành lát mỏng.
Có thể nhai chậm một lát gừng nướng để cảm nhận vị cay nhẹ. Không nên ngậm quá lâu nếu cảm thấy nóng rát lưỡi hoặc họng.
Cần lưu ý, chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy việc nướng gừng có thể “tập trung dược chất” hoặc điều trị ho có đờm. Lợi ích chủ yếu đến từ việc sử dụng một nguyên liệu ấm, tạo cảm giác dễ chịu và bổ sung dịch khi kết hợp với chế độ uống nước đầy đủ.
Người có niêm mạc miệng nhạy cảm nên tránh phương pháp này nếu gừng gây bỏng rát.
Gừng hấp đường phèn
Gừng hấp đường phèn tạo thành hỗn hợp có vị cay nhẹ và ngọt, dễ sử dụng hơn gừng tươi. Đây là công thức thường được dùng trong dân gian khi bị ho hoặc khô rát họng.
Cách thực hiện:
-
Chuẩn bị một củ gừng nhỏ.
-
Rửa sạch, cạo vỏ và thái sợi hoặc giã dập.
-
Cho gừng vào bát chịu nhiệt.
-
Thêm một lượng nhỏ đường phèn.
-
Hấp cách thủy khoảng 15–20 phút.
-
Khi đường tan, để hỗn hợp nguội bớt.
-
Chắt phần nước để uống từng lượng nhỏ.
Có thể ngậm và nuốt từ từ nếu người dùng thích vị gừng. Tuy nhiên, không cần dùng lượng đường phèn quá nhiều. Người mắc đái tháo đường hoặc đang kiểm soát đường huyết nên hạn chế công thức này.
Đặc biệt, không nên gọi đường phèn là thành phần có tác dụng “nhuận phế” đã được chứng minh lâm sàng. Trong công thức này, đường phèn chủ yếu giúp tạo vị ngọt và làm hỗn hợp dễ uống hơn.
Nếu sử dụng cho trẻ em, cha mẹ cần cân nhắc độ tuổi, khả năng nuốt và lượng đường. Không tự ý cho trẻ nhỏ dùng các hỗn hợp dân gian khi chưa chắc chắn về độ an toàn.
Cháo gừng, hành và tía tô
Khi bị cảm lạnh hoặc mệt mỏi, một bát cháo nóng, mềm và dễ tiêu có thể giúp người bệnh bổ sung năng lượng và chất lỏng. Gừng, hành và tía tô thường được thêm vào cháo theo kinh nghiệm dân gian để tạo hương vị và cảm giác ấm áp.
Cách làm:
-
Nấu cháo trắng đến khi hạt gạo mềm nhừ.
-
Thái gừng thành sợi thật mảnh.
-
Rửa sạch hành lá và lá tía tô.
-
Thái nhỏ các nguyên liệu.
-
Cho gừng vào cháo trước khi tắt bếp.
-
Sau đó thêm hành và tía tô.
-
Khuấy đều rồi dùng khi cháo còn ấm.
Không nên ăn cháo quá nóng. Nhiệt độ cao có thể làm niêm mạc họng đang kích ứng khó chịu hơn.
Cháo gừng phù hợp khi người bệnh ăn uống kém hoặc cảm thấy lạnh người. Tuy nhiên, quan niệm “ăn cháo nóng để toát mồ hôi và giải cảm” thuộc kinh nghiệm dân gian, không nên xem là phương pháp điều trị thay thế cho chăm sóc y tế.
Nếu người bệnh sốt cao, rét run kéo dài hoặc có biểu hiện khó thở, cần tìm nguyên nhân thay vì cố làm cơ thể ra nhiều mồ hôi.
Ngậm gừng tươi giã muối
Ngậm gừng với một lượng muối nhỏ là mẹo dân gian được sử dụng khi cổ họng có cảm giác ngứa hoặc kích thích gây ho. Vị cay của gừng có thể tạo cảm giác nóng nhẹ tại vùng miệng và họng.
Cách thực hiện:
-
Chọn một lát gừng mỏng, tươi.
-
Rửa sạch và đập dập nhẹ.
-
Có thể thêm một lượng muối rất nhỏ.
-
Ngậm trong thời gian ngắn.
-
Bỏ ra ngay nếu xuất hiện cảm giác bỏng rát.
Không nên ngậm gừng quá lâu hoặc sử dụng nhiều lần liên tiếp. Gừng sống có thể gây kích ứng niêm mạc, đặc biệt ở người có viêm loét miệng, đau họng hoặc trào ngược dạ dày.
Cũng không nên dùng gừng giã muối để “chấm trực tiếp” sâu vào họng. Việc đưa tăm bông hoặc nguyên liệu sống vào thành họng có thể gây trầy xước, kích thích phản xạ nôn hoặc làm tổn thương niêm mạc.
Nếu mục tiêu là làm dịu đau họng, súc họng bằng nước muối ấm với nồng độ phù hợp có cơ sở sử dụng rộng rãi hơn. Mayo Clinic khuyến nghị người lớn và trẻ trên 6 tuổi có thể súc họng bằng nước muối ấm rồi nhổ bỏ.
Nên chọn cách dùng gừng nào khi bị ho?
Không phải công thức nào cũng phù hợp với mọi kiểu ho. Có thể tham khảo bảng dưới đây để lựa chọn phương pháp đơn giản hơn:
|
Tình trạng
|
Cách dùng có thể cân nhắc
|
Lưu ý
|
|
Ho khan, khô họng
|
Trà gừng mật ong
|
Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi
|
|
Ho kèm cảm giác lạnh
|
Trà gừng ấm hoặc cháo gừng
|
Không uống quá nóng
|
|
Khó chịu ở họng
|
Gừng hấp đường phèn
|
Hạn chế đường nếu cần kiểm soát đường huyết
|
|
Mệt, ăn uống kém
|
Cháo gừng, hành, tía tô
|
Ưu tiên cháo ấm, mềm, dễ tiêu
|
|
Họng nhạy cảm
|
Không nên ngậm gừng sống
|
Có thể chuyển sang nước ấm hoặc súc nước muối
|
Quan trọng nhất là không cần cố sử dụng gừng nếu cơ thể không phù hợp. Uống nước ấm, nghỉ ngơi và giữ ẩm không khí cũng là những biện pháp hỗ trợ đơn giản. Mayo Clinic khuyến nghị uống đủ dịch, dùng chất lỏng ấm và tránh khói thuốc để giảm kích ứng đường hô hấp.
Những lưu ý quan trọng khi sử dụng gừng hỗ trợ giảm ho
Gừng là thực phẩm quen thuộc nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp khi dùng với lượng lớn. Một số người có thể gặp nóng rát miệng, ợ nóng hoặc khó chịu ở dạ dày sau khi dùng gừng.
Khi áp dụng các công thức từ gừng, nên lưu ý:
-
Không lạm dụng gừng: Dùng quá nhiều có thể gây nóng rát miệng, ợ nóng hoặc khó chịu đường tiêu hóa.
-
Người có bệnh dạ dày hoặc trào ngược: Nên dùng lượng nhỏ và ngừng nếu triệu chứng tăng lên.
-
Người đang dùng thuốc: Nếu sử dụng thuốc chống đông máu hoặc có bệnh lý cần kiểm soát, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng gừng với lượng lớn hoặc dưới dạng thực phẩm bổ sung.
-
Phụ nữ mang thai: Không nên tự dùng lượng lớn gừng hoặc sản phẩm gừng cô đặc. Nếu đang mang thai và muốn sử dụng thường xuyên, nên trao đổi với bác sĩ.
-
Trẻ nhỏ: Cần lựa chọn công thức phù hợp với tuổi. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.
-
Người mắc đái tháo đường: Hạn chế đường phèn, mật ong và các công thức nhiều đường.
-
Người dị ứng với gừng: Không sử dụng nếu từng xuất hiện phản ứng bất thường sau khi ăn gừng.
Ngoài ra, không nên dùng gừng để thay thế thuốc điều trị khi ho do hen suyễn, viêm phổi, viêm phế quản hoặc các bệnh lý khác.
Ho bao lâu thì cần đi khám?
Ho kéo dài hoặc đi kèm dấu hiệu bất thường cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân. Không nên tiếp tục thử nhiều bài thuốc dân gian nếu triệu chứng không cải thiện.
Người bệnh nên đi khám khi:
-
Ho kéo dài hoặc ngày càng nặng.
-
Sốt cao hoặc sốt kéo dài.
-
Khó thở, thở khò khè hoặc tức ngực.
-
Đau ngực.
-
Ho ra máu.
-
Đờm nhiều bất thường kèm sốt hoặc rét run.
-
Cơ thể mệt lả, mất nước.
-
Ho tái phát nhiều lần không rõ nguyên nhân.
Mayo Clinic lưu ý rằng ho có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Điều trị hiệu quả cần tập trung vào nguyên nhân gây ho thay vì chỉ cố gắng ức chế phản xạ ho.
Hỗ trợ chăm sóc cổ họng với Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa
Nếu đã áp dụng các biện pháp chăm sóc như uống nước ấm, nghỉ ngơi nhưng cổ họng vẫn khô rát hoặc khó chịu do ho, người dùng có thể tham khảo thêm sản phẩm hỗ trợ phù hợp. Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa là thực phẩm bảo vệ sức khỏe dạng viên ngậm, được thiết kế để hỗ trợ chăm sóc vùng hầu họng.
Sản phẩm chứa cao khô hỗn hợp từ các thảo dược quen thuộc như thiên môn, mạch môn, xạ can, kha tử, kết hợp thêm cao lá thường xuân cùng tinh dầu thiên nhiên từ bạc hà, gừng, húng chanh. Vị the mát xen lẫn chút ấm nhẹ giúp cổ họng đang khô rát, vướng đờm cảm thấy dễ chịu ngay từ lần ngậm đầu tiên.
Đối tượng phù hợp là trẻ em từ 6 tuổi trở lên và người lớn đang gặp tình trạng ho, ho có đờm, đau họng hoặc khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản. Trẻ từ 6-12 tuổi ngậm 1 viên mỗi lần, ngày 3 lần; từ 12 tuổi trở lên và người lớn ngậm 1 viên mỗi lần, ngày 4 lần, nên để viên kẹo tan chậm trong miệng thay vì nhai vội.
Lưu ý: Sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Kết luận
Cách trị ho bằng gừng là phương pháp chăm sóc tại nhà quen thuộc, đặc biệt phù hợp khi người bệnh muốn sử dụng một nguyên liệu dễ tìm để tạo thức uống ấm và làm dịu cổ họng. Trà gừng mật ong, gừng nướng, gừng hấp đường phèn, cháo gừng và gừng giã muối đều có thể được sử dụng tùy tình trạng và khả năng đáp ứng.
Bên cạnh các biện pháp tự chăm sóc, có thể tham khảo sản phẩm hỗ trợ cổ họng của Titafa như Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium khi phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Nếu ho kéo dài, tái phát hoặc xuất hiện sốt cao, khó thở, đau ngực hay ho ra máu, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa hiện có mặt tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc có thể đặt hàng trực tuyến tại Thiên Môn Bổ Phổi, hotline tư vấn 1900 2163.
---------------
Xem thêm:
1. Bật Mí 7 Cách Trị Ho Ngứa Cổ Họng Bằng Chanh Tại Nhà Hiệu Quả
2. Top 4 Cách Trị Ho Bằng Lá Chanh Hiệu Quả Tại Nhà
3. Top 5 Cách Trị Ho Bằng Chanh Hiệu Quả Tại Nhà