Hen phế quản có thể kiểm soát tốt nếu dùng thuốc đúng cách. Thế nhưng nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa các loại thuốc hoặc tự ngưng thuốc khi thấy đỡ.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ thuốc điều trị hen phế quản gồm những nhóm nào, vai trò của từng nhóm và nguyên tắc sử dụng an toàn.
Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính thông tin tổng quan. Việc lựa chọn thuốc, liều dùng và thời gian điều trị phải do bác sĩ chuyên khoa hô hấp chỉ định cho từng người bệnh.
Thuốc Điều Trị Hen Phế Quản Được Chia Thành Mấy Nhóm Chính?
Thuốc điều trị hen phế quản được chia thành hai nhóm chính: thuốc cắt cơn giúp giảm nhanh triệu chứng và thuốc kiểm soát dài hạn giúp dự phòng cơn hen tái phát. Việc lựa chọn và phối hợp các nhóm thuốc cần do bác sĩ chuyên khoa chỉ định, dựa trên mức độ nặng và mức độ kiểm soát bệnh của từng người.
-
Thuốc cắt cơn: Dùng khi cần, lúc có triệu chứng khó thở. Thuốc tác dụng nhanh trong vài phút nhưng hầu như không tác động lên tình trạng viêm đường thở.
-
Thuốc kiểm soát dài hạn: Dùng đều đặn hằng ngày, kể cả khi không có triệu chứng. Thuốc tác dụng chậm, hiệu quả rõ sau vài ngày đến vài tuần, với mục tiêu chính là giảm viêm và ngăn cơn hen tái phát.
Theo Sáng kiến Toàn cầu về Hen (GINA), bác sĩ sẽ tăng hoặc giảm bậc điều trị tùy mức độ kiểm soát bệnh.
Nhóm Thuốc Cắt Cơn Hen (Thuốc Giảm Triệu Chứng Nhanh)
Thuốc cắt cơn giúp mở rộng đường thở nhanh khi khó thở, nhưng không điều trị tình trạng viêm bên dưới.
Thuốc Giãn Phế Quản Tác Dụng Ngắn (SABA)
SABA là nhóm thuốc cường beta-2 tác dụng ngắn. Thuốc giúp cơ trơn phế quản giãn ra chỉ sau vài phút, thường dùng dạng bình xịt hoặc khí dung trong cơn khó thở cấp.
Cần lưu ý, hướng dẫn GINA hiện nay không khuyến cáo người lớn và thanh thiếu niên chỉ dùng SABA đơn độc mà không kèm thuốc kháng viêm dạng hít. Dùng SABA đơn thuần không kiểm soát được viêm, làm tăng nguy cơ cơn hen nặng. Một số phác đồ hiện nay dùng thuốc phối hợp có corticosteroid dạng hít cho cả mục đích cắt cơn.
Thuốc Kháng Cholinergic Tác Dụng Ngắn
Nhóm thuốc này giãn phế quản bằng cách ức chế tín hiệu thần kinh gây co thắt cơ trơn. Thuốc thường được phối hợp cùng SABA, đặc biệt khi xử trí cơn hen cấp tại cơ sở y tế.
Lưu ý chung cho nhóm cắt cơn: đây là thuốc dùng khi cần, không dùng để dự phòng hằng ngày.
Nhóm Thuốc Kiểm Soát Hen Dài Hạn (Thuốc Dự Phòng)
Nhóm này nhắm vào tình trạng viêm mạn tính đường thở, cần dùng đều đặn theo chỉ định kể cả khi thấy khỏe.
Corticosteroid Dạng Hít (ICS)
ICS là thuốc kháng viêm tác động trực tiếp tại niêm mạc đường thở, giúp giảm sưng nề và tính nhạy cảm của phế quản.
Theo hướng dẫn của GINA và nhiều tổ chức y tế, ICS là nền tảng trong điều trị dự phòng hen. Sử dụng đều đặn giúp giảm số cơn hen, giảm nguy cơ nhập viện và tử vong do hen.
Dạng hít giúp thuốc đi thẳng đến đường thở nên ít tác dụng phụ toàn thân. Súc miệng sau mỗi lần hít giúp hạn chế khàn tiếng, nấm miệng.'
Thuốc Giãn Phế Quản Tác Dụng Kéo Dài (LABA)
LABA là nhóm cường beta-2 tác dụng kéo dài, giúp giữ đường thở giãn nở trong nhiều giờ.
Điểm quan trọng: LABA không được dùng đơn độc trong điều trị hen. Thuốc luôn được phối hợp cùng ICS, thường trong cùng một bình hít. Dùng LABA đơn thuần mà không có ICS có thể làm tăng nguy cơ cơn hen nặng.
Thuốc Kháng Leukotriene
Thuốc ức chế leukotriene, chất trung gian gây viêm và co thắt phế quản. Thuốc dùng đường uống, có thể được cân nhắc bổ sung, đặc biệt ở người có hen kèm viêm mũi dị ứng. Tuy nhiên, hiệu quả kiểm soát hen thường không bằng ICS. Bác sĩ sẽ theo dõi tác dụng phụ như thay đổi tâm trạng, rối loạn giấc ngủ.
Thuốc Sinh Học (Trường Hợp Hen Nặng, Khó Kiểm Soát)
Thuốc sinh học là các kháng thể đơn dòng, nhắm trúng đích vào những phân tử cụ thể trong quá trình viêm, như IgE hoặc một số interleukin. Thuốc thường được tiêm định kỳ.
Nhóm thuốc này dành cho người bệnh hen nặng, không kiểm soát được dù đã dùng phối hợp thuốc hít liều cao và tuân thủ tốt. Việc chỉ định cần xét nghiệm chuyên sâu và theo dõi chặt chẽ tại cơ sở chuyên khoa.
Nguyên Tắc Sử Dụng Thuốc Điều Trị Hen Phế Quản An Toàn
Để thuốc phát huy hiệu quả và hạn chế rủi ro, người bệnh cần tuân thủ những nguyên tắc sau:
-
Dùng đúng loại thuốc, đúng thời điểm: Thuốc cắt cơn dùng khi có triệu chứng. Thuốc dự phòng dùng đều đặn mỗi ngày, kể cả khi không khó thở.
-
Không tự ý ngưng thuốc dự phòng: Cảm giác khỏe mạnh là nhờ thuốc đang kiểm soát tình trạng viêm. Ngưng thuốc đột ngột có thể khiến viêm bùng phát trở lại. Việc giảm liều phải do bác sĩ quyết định.
-
Học và dùng đúng kỹ thuật hít: Nhiều nghiên cứu cho thấy phần lớn người bệnh dùng bình hít chưa đúng cách. Hãy nhờ bác sĩ, dược sĩ kiểm tra kỹ thuật mỗi lần tái khám. Trẻ em và người lớn tuổi có thể cần dùng thêm buồng đệm.
-
Tái khám định kỳ: Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ kiểm soát hen, đo chức năng hô hấp và điều chỉnh phác đồ khi cần.
Những Sai Lầm Thường Gặp Khi Dùng Thuốc Điều Trị Hen Phế Quản
Dưới đây là những sai lầm phổ biến có thể khiến bệnh hen trở nặng:
-
Chỉ dùng thuốc cắt cơn, bỏ qua thuốc dự phòng: Viêm vẫn âm thầm tiến triển, làm tăng nguy cơ cơn hen nặng.
-
Tự mua thuốc theo đơn cũ hoặc lời mách bảo: Mức độ bệnh thay đổi theo thời gian, đơn cũ có thể không còn phù hợp.
-
Lạm dụng thuốc cắt cơn: Nếu bạn phải dùng thuốc cắt cơn nhiều hơn 2 lần mỗi tuần, hoặc thức giấc về đêm vì khó thở, đây là dấu hiệu hen chưa được kiểm soát tốt. Hãy đi khám lại thay vì tiếp tục tăng số lần xịt.
Khi Nào Cần Đến Cơ Sở Y Tế Ngay Dù Đã Dùng Thuốc?
Hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay khi cơn hen không đáp ứng với thuốc cắt cơn, với các dấu hiệu:
-
Khó thở không giảm: Đã dùng thuốc cắt cơn theo hướng dẫn nhưng không đỡ, hoặc đỡ rồi nhanh chóng tái phát.
-
Môi, đầu ngón tay tím tái: Dấu hiệu thiếu oxy nghiêm trọng.
-
Không nói được trọn câu: Chỉ nói được vài từ ngắt quãng vì hụt hơi.
-
Lơ mơ, mệt lả: Đặc biệt nguy hiểm, cần cấp cứu ngay.
Mang theo tất cả các loại thuốc hen đang dùng khi đến cơ sở y tế để bác sĩ nắm được phác đồ hiện tại.
Các câu hỏi thường gặp
Corticosteroid dạng hít có gây hại lâu dài như corticoid đường uống không?
Corticosteroid dạng hít ở liều thông thường ít gây tác dụng phụ toàn thân hơn nhiều so với corticoid đường uống. Thuốc tác động chủ yếu tại đường thở với liều rất thấp.
Trẻ em dùng thuốc xịt hen lâu dài có ảnh hưởng đến chiều cao không?
Trẻ em dùng thuốc xịt hen dạng corticosteroid có thể bị ảnh hưởng nhẹ đến tốc độ tăng chiều cao trong giai đoạn đầu, nhưng mức ảnh hưởng thường rất nhỏ. Ngược lại, hen không được kiểm soát cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Bác sĩ sẽ dùng liều thấp nhất hiệu quả và theo dõi chiều cao định kỳ.
Bình xịt định liều, bình hít bột khô và máy khí dung khác nhau thế nào?
Bình xịt định liều phun thuốc dạng sương, cần phối hợp nhịp nhàng giữa ấn bình và hít vào, có thể dùng kèm buồng đệm. Bình hít bột khô cần người bệnh hít mạnh và nhanh. Máy khí dung biến thuốc thành hạt sương nhỏ để thở qua mặt nạ, thường dùng cho trẻ nhỏ hoặc trong cơn hen tại cơ sở y tế.
Người bị hen có dùng được thuốc giảm đau, hạ sốt thông thường không?
Người bị hen có thể dùng một số thuốc giảm đau, hạ sốt, nhưng cần thận trọng. Một số người bệnh hen nhạy cảm với aspirin và thuốc chống viêm không steroid, có thể lên cơn hen sau khi dùng. Hãy luôn thông báo với bác sĩ, dược sĩ rằng bạn bị hen trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào.
Chăm sóc cổ họng hằng ngày cùng Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa: Hỗ trợ cải thiện ho, giảm đau họng, khản tiếng
Ngoài bệnh hen, ai cũng có thể gặp những đợt viêm họng, viêm phế quản khi thời tiết thay đổi. Chuyên mục sức khỏe của Titafa gợi ý một sản phẩm chăm sóc họng cho những lúc này. Cần nói rõ, đây là sản phẩm chăm sóc họng thông thường, hoàn toàn tách biệt với phác đồ điều trị hen, không thay thế bất kỳ thuốc cắt cơn hay thuốc dự phòng hen nào.
Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium được phối hợp từ cao khô hỗn hợp thiên môn, mạch môn, xạ can, kha tử và cao khô lá thường xuân, cùng tinh dầu bạc hà, gừng, húng chanh. Sản phẩm giúp hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, ho có đờm và hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.
Sản phẩm dùng cho trẻ em từ 6 tuổi và người lớn. Trẻ em từ 6–12 tuổi ngậm 1 viên/lần, 3 lần/ngày; từ 12 tuổi đến người lớn ngậm 1 viên/lần, 4 lần/ngày. Không sử dụng cho trẻ em có tiền sử động kinh, co giật do sốt cao, người bị tiểu đường, người tỳ vị hư hàn, đi ngoài phân lỏng, người mẫn cảm hoặc kiêng kỵ với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. Người đang dùng thuốc, bao gồm thuốc điều trị hen, tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Kết Luận
Hen phế quản được điều trị bằng hai nhóm thuốc chính. Nhóm cắt cơn gồm thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn và kháng cholinergic, giúp giảm nhanh triệu chứng. Nhóm kiểm soát dài hạn gồm corticosteroid dạng hít, LABA phối hợp, kháng leukotriene và thuốc sinh học, giúp giảm viêm và ngăn cơn hen tái phát.
Để sử dụng thuốc điều trị hen phế quản an toàn, hãy dùng đúng loại, đúng thời điểm, không tự ý ngưng thuốc dự phòng, học đúng kỹ thuật hít và tái khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa hô hấp. Khi cơn hen không đáp ứng với thuốc cắt cơn, cần đến cơ sở y tế ngay.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa hiện có mặt tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc có thể đặt hàng trực tuyến tại Thiên Môn Bổ Phổi Shop, hotline tư vấn 1900 2163.
--------------
Xem thêm:
1. Bấm Huyệt Chữa Hen Phế Quản: Phương Pháp Hỗ Trợ Có Thực Sự Hiệu Quả?
2. Hen Phế Quản Dạng Ho Là Gì? Dấu Hiệu Nhận Biết Và Cách Phân Biệt
3. Hen Phế Quản Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Nhận Biết Sớm