Trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những lời giới thiệu về việc dùng diện chẩn để "đẩy lùi" hen suyễn mà không cần thuốc.
Vậy chữa hen phế quản bằng diện chẩn có thực sự hiệu quả, hay chỉ là kinh nghiệm truyền miệng? Bài viết dưới đây sẽ phân tích khách quan dựa trên bằng chứng khoa học hiện có.
Diện Chẩn Là Gì?
Diện chẩn là phương pháp chẩn đoán và tác động bằng tay hoặc dụng cụ lên các vùng phản xạ trên khuôn mặt, dựa trên lý thuyết do một số người Việt Nam đề xướng. Đây là phương pháp chưa được các tổ chức y tế lớn trên thế giới công nhận là cách điều trị bệnh có cơ sở khoa học.
Phương pháp này được phát triển tại Việt Nam từ khoảng những năm 1980. Người thực hành cho rằng mỗi bộ phận trong cơ thể tương ứng với một vùng trên khuôn mặt. Họ dùng tay hoặc dụng cụ để tác động lên những vùng này.
Cần phân biệt rõ, lý thuyết về các "vùng phản xạ" trên mặt chưa được chứng minh bằng giải phẫu học hay sinh lý học hiện đại.
Chữa Hen Phế Quản Bằng Diện Chẩn Có Thực Sự Hiệu Quả Không?
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học đối chứng nào chứng minh diện chẩn có thể điều trị hoặc kiểm soát hen phế quản. Những công dụng được truyền miệng chủ yếu dựa trên trải nghiệm cá nhân, không thể thay thế các phương pháp điều trị đã được y học hiện đại kiểm chứng.
Hen phế quản là bệnh viêm mạn tính đường thở. Theo Sáng kiến Toàn cầu về Hen (GINA) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nền tảng kiểm soát hen là thuốc kháng viêm dạng hít, kết hợp thuốc giãn phế quản khi cần. Các thuốc này đã được chứng minh giảm cơn hen, nhập viện và tử vong.
Ngược lại, diện chẩn không tác động được vào tình trạng viêm hay co thắt phế quản theo cách có thể đo lường. Chưa có công trình nào cho thấy phương pháp này cải thiện chức năng phổi ở người bệnh hen.
Vì Sao Diện Chẩn Vẫn Được Nhiều Người Truyền Tai Áp Dụng?
Dù thiếu bằng chứng khoa học, diện chẩn vẫn được nhiều người tin dùng vì một số lý do:
-
Hiệu ứng giả dược (placebo): Khi tin rằng mình đang được điều trị, người bệnh có thể cảm thấy dễ chịu hơn. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa New England Journal of Medicine năm 2011 cho thấy người bệnh hen dùng bình hít giả dược hoặc châm cứu giả đều tự đánh giá triệu chứng cải thiện gần tương đương thuốc thật. Tuy nhiên, chỉ nhóm dùng thuốc giãn phế quản thật mới có chức năng phổi cải thiện khi đo đạc.
-
Cảm giác thư giãn tạm thời: Được xoa bấm vùng mặt giúp cơ thể thả lỏng, giảm căng thẳng. Với người bệnh hen, lo âu có thể làm cảm giác khó thở nặng hơn, nên thư giãn đôi khi khiến họ thấy dễ thở hơn.
-
Mong muốn thoát khỏi thuốc: Nhiều người lo ngại tác dụng phụ khi dùng thuốc lâu dài.
-
Hen có tính chất từng đợt: Triệu chứng hen tự dao động theo thời gian. Người bệnh dễ gán sự cải thiện tự nhiên cho phương pháp vừa áp dụng.
Điều cần nhấn mạnh là cảm giác dễ chịu tạm thời không đồng nghĩa với việc bệnh được kiểm soát. Tình trạng viêm đường thở vẫn có thể âm thầm tiến triển.
Những Rủi Ro Khi Chỉ Dựa Vào Diện Chẩn Để Kiểm Soát Hen Phế Quản
Nếu dựa hoàn toàn vào diện chẩn, người bệnh có thể đối mặt với nhiều rủi ro nghiêm trọng:
-
Trì hoãn cấp cứu: Khi lên cơn hen cấp, việc chờ đợi tác động của diện chẩn thay vì dùng ngay thuốc cắt cơn có thể làm mất thời gian vàng.
-
Tự ý ngưng thuốc dự phòng: Khi tin rằng diện chẩn đang có hiệu quả, nhiều người bỏ thuốc dự phòng. Tình trạng viêm không được kiểm soát sẽ khiến cơn hen tái phát thường xuyên và nặng hơn.
-
Tổn thương do sai kỹ thuật: Tác động quá mạnh hoặc do người không có chuyên môn thực hiện có thể gây bầm tím, trầy xước da, đau vùng hàm, hiếm gặp hơn là tổn thương khớp. Dụng cụ không được vệ sinh đúng cách còn có nguy cơ gây nhiễm trùng da.
-
Tâm lý chủ quan: Người bệnh có thể bỏ qua lịch tái khám, không nhận ra các dấu hiệu bệnh đang nặng dần.
Vậy Người Bệnh Hen Phế Quản Nên Nhìn Nhận Diện Chẩn Như Thế Nào?
Nếu muốn trải nghiệm diện chẩn, người bệnh hen nên có quan điểm cân bằng:
-
Chỉ xem là hoạt động thư giãn: Diện chẩn có thể giúp tinh thần thoải mái, nhưng không phải là phương pháp điều trị hen.
-
Chọn người có kinh nghiệm: Nếu thực hiện, hãy chọn người có kinh nghiệm, dụng cụ sạch sẽ và tác động nhẹ nhàng.
-
Không bỏ thuốc: Tuyệt đối không ngưng thuốc cắt cơn hoặc thuốc dự phòng đang dùng theo chỉ định của bác sĩ.
-
Luôn mang theo thuốc cắt cơn: Dù đang trải nghiệm bất kỳ phương pháp nào, bình xịt cắt cơn phải luôn sẵn bên mình.
Bạn cũng không nên tự tìm hiểu sơ đồ vùng phản xạ trên mạng để tự thực hành tại nhà, đặc biệt khi đang có triệu chứng khó thở.
Khi Nào Cần Đến Cơ Sở Y Tế Ngay, Không Nên Chờ Đợi Hiệu Quả Từ Diện Chẩn?
Khi xuất hiện dấu hiệu cơn hen cấp, hãy dùng ngay thuốc cắt cơn theo chỉ định và gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất nếu có:
-
Khó thở dữ dội: Thở rất nhanh, phải ngồi cúi người ra trước để thở, co kéo cơ vùng cổ.
-
Tím tái: Môi, đầu ngón tay chuyển màu xanh tím.
-
Không nói được trọn câu: Chỉ nói được vài từ ngắt quãng vì hụt hơi.
-
Thuốc cắt cơn không hiệu quả: Đã dùng theo hướng dẫn nhưng không đỡ.
Tuyệt đối không trì hoãn để chờ tác dụng của diện chẩn hay bất kỳ phương pháp dân gian nào.
Các câu hỏi thường gặp
Diện chẩn có an toàn cho trẻ em bị hen không?
Diện chẩn không được khuyến cáo cho trẻ em bị hen như một phương pháp điều trị. Da trẻ mỏng, dễ tổn thương khi bị tác động bằng dụng cụ. Trẻ bị hen cần được bác sĩ nhi khoa theo dõi và điều trị theo phác đồ.
Diện chẩn và bấm huyệt khác nhau như thế nào?
Bấm huyệt dựa trên hệ thống kinh lạc, huyệt vị của y học cổ truyền phương Đông với lịch sử hàng nghìn năm. Diện chẩn là phương pháp ra đời gần đây, tập trung vào các vùng phản xạ trên khuôn mặt. Cả hai đều chưa có đủ bằng chứng khoa học để thay thế điều trị hen phế quản.
Có phương pháp không dùng thuốc nào được khuyến cáo cho người bệnh hen không?
Có, một số biện pháp không dùng thuốc được khuyến cáo để hỗ trợ kiểm soát hen. Theo GINA, người bệnh nên bỏ thuốc lá, tránh khói thuốc, hạn chế dị nguyên, tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý và tiêm phòng cúm hằng năm. Các biện pháp này đi kèm, không thay thế thuốc điều trị.
Sản phẩm chăm sóc họng thảo dược hỗ trợ cải thiện ho, giảm đau họng - Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa
Bên cạnh bệnh hen, ai cũng có thể gặp những đợt viêm họng, viêm phế quản kèm ho, đau họng, khản tiếng. Chuyên mục sức khỏe của Titafa gợi ý một sản phẩm chăm sóc họng cho những lúc này. Đây là sản phẩm có thành phần thảo dược, hoàn toàn khác biệt với các phương pháp tác động vật lý như diện chẩn, không liên quan đến việc điều trị hay cắt cơn hen.
Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium được phối hợp từ cao khô hỗn hợp thiên môn, mạch môn, xạ can, kha tử và cao khô lá thường xuân, cùng tinh dầu bạc hà, gừng, húng chanh. Sản phẩm giúp hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, ho có đờm và hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.
Sản phẩm dùng cho trẻ em từ 6 tuổi và người lớn. Trẻ em từ 6–12 tuổi ngậm 1 viên/lần, 3 lần/ngày; từ 12 tuổi đến người lớn ngậm 1 viên/lần, 4 lần/ngày. Không sử dụng cho trẻ em có tiền sử động kinh, co giật do sốt cao, người bị tiểu đường, người tỳ vị hư hàn, đi ngoài phân lỏng, người mẫn cảm hoặc kiêng kỵ với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. Người đang dùng thuốc, bao gồm thuốc điều trị hen, tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Kết Luận
Diện chẩn là phương pháp tác động lên các vùng phản xạ trên khuôn mặt, ra đời tại Việt Nam và chưa được các tổ chức y tế lớn công nhận. Cảm giác dễ chịu sau khi thực hiện có thể đến từ hiệu ứng giả dược và sự thư giãn, không đồng nghĩa với việc hen phế quản được kiểm soát.
Vì vậy, chữa hen phế quản bằng diện chẩn hiện chưa được chứng minh bằng bằng chứng khoa học đối chứng và không thể thay thế điều trị y khoa. Người bệnh cần duy trì thuốc theo chỉ định, luôn mang theo thuốc cắt cơn, tái khám định kỳ và đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cơn hen nặng.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa hiện có mặt tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc có thể đặt hàng trực tuyến tại thienmonbophoi.com.vn, hotline tư vấn 1900 2163.
----------------
Xem thêm:
1. Chữa Bệnh Hen Phế Quản Bằng Thuốc Nam: Có Nên Áp Dụng Và Cần Lưu Ý Gì?
2. Thuốc Điều Trị Hen Phế Quản: Phân Loại Và Nguyên Tắc Sử Dụng An Toàn
3. Bấm Huyệt Chữa Hen Phế Quản: Phương Pháp Hỗ Trợ Có Thực Sự Hiệu Quả?