Bữa ăn hằng ngày không thay thế được thuốc, nhưng có thể góp phần giảm viêm, tăng đề kháng hoặc ngược lại, trở thành yếu tố khởi phát cơn hen.
Vậy hen suyễn nên ăn gì và kiêng gì? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn cụ thể, kèm thực đơn tham khảo dễ áp dụng.
Tại Sao Chế Độ Dinh Dưỡng Lại Quan Trọng Với Người Bị Hen Suyễn?
Hen suyễn là bệnh viêm mạn tính đường thở. Chế độ ăn có thể tác động đến bệnh theo hai hướng:
-
Hướng có lợi: Một số dưỡng chất như omega-3, vitamin, chất chống oxy hóa được cho là hỗ trợ điều hòa phản ứng viêm và tăng cường miễn dịch, giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp, một yếu tố thường khởi phát cơn hen.
-
Hướng bất lợi: Một số thực phẩm có thể là dị nguyên ở người có cơ địa dị ứng, hoặc chứa chất bảo quản gây kích ứng đường thở. Chế độ ăn nhiều dầu mỡ, đường còn dễ gây thừa cân, trào ngược, làm hen khó kiểm soát hơn.
Theo Sáng kiến Toàn cầu về Hen (GINA), người bệnh hen nên duy trì chế độ ăn nhiều rau, trái cây và giữ cân nặng hợp lý.
Tuy vậy, cần nhấn mạnh: dinh dưỡng chỉ là yếu tố hỗ trợ. Chế độ ăn không thể thay thế thuốc kiểm soát hen theo chỉ định của bác sĩ.
Hen Suyễn Nên Ăn Gì Để Hỗ Trợ Kiểm Soát Bệnh?
Người bị hen suyễn nên ưu tiên thực phẩm giàu omega-3, vitamin D, chất chống oxy hóa, magie và uống đủ nước. Dưới đây là phân tích cụ thể từng nhóm.
Thực Phẩm Giàu Omega-3
Omega-3 là axit béo có đặc tính kháng viêm tự nhiên, được cho là hỗ trợ giảm tình trạng viêm mạn tính ở đường thở.
Gợi ý thực phẩm:
-
Cá béo: Cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi. Nên ăn 2–3 bữa cá mỗi tuần.
-
Hạt: Hạt lanh, hạt chia, hạt óc chó.
Thực Phẩm Giàu Vitamin D
Vitamin D tham gia điều hòa hệ miễn dịch. Một số nghiên cứu cho thấy người bệnh hen thiếu vitamin D có thể dễ bị nhiễm trùng hô hấp và lên cơn hen hơn. Tuy nhiên, hiệu quả của việc bổ sung vitamin D trong kiểm soát hen vẫn chưa thống nhất.
Gợi ý thực phẩm:
-
Thực phẩm: Cá béo (cá hồi, cá thu), lòng đỏ trứng, sữa tăng cường vitamin D.
-
Tắm nắng hợp lý: Khoảng 10–15 phút vào sáng sớm, tránh nắng gắt.
Chỉ nên uống bổ sung vitamin D khi bác sĩ xác định bạn bị thiếu hụt.
Rau Củ Quả Giàu Chất Chống Oxy Hóa
Viêm đường thở sinh ra nhiều gốc tự do. Vitamin C, vitamin E và beta-carotene giúp trung hòa gốc tự do, giảm stress oxy hóa ở niêm mạc.
Gợi ý thực phẩm:
-
Giàu vitamin C: Cam, bưởi, ổi, kiwi, ớt chuông.
-
Giàu beta-carotene: Cà rốt, bí đỏ, khoai lang.
-
Giàu vitamin E: Hạnh nhân, hạt hướng dương, rau xanh đậm.
Thực Phẩm Giàu Magie
Magie từ thực phẩm được cho là hỗ trợ giãn nhẹ cơ trơn phế quản, dù bằng chứng về tác dụng trực tiếp trong kiểm soát hen còn hạn chế.
Gợi ý thực phẩm: Hạnh nhân, hạt bí, rau bina, chuối, các loại đậu, gạo lứt.
Uống Đủ Nước
Uống đủ nước giúp làm loãng dịch nhầy, hỗ trợ đường thở thông thoáng hơn.
Người trưởng thành nên uống khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày, chia đều trong ngày. Ưu tiên nước ấm hoặc nước ở nhiệt độ phòng.
Hen Suyễn Nên Kiêng Gì Để Tránh Khởi Phát Cơn Hen?
Người bị hen suyễn nên chú ý đến thực phẩm gây dị ứng cá nhân, thực phẩm chứa sulfite, đồ ăn nhiều dầu mỡ và đồ uống có gas, nhiều đường.
Thực Phẩm Dễ Gây Dị Ứng
Một số thực phẩm như hải sản có vỏ, đậu phộng, các loại hạt, trứng, sữa bò có thể gây phản ứng dị ứng. Ở người bệnh hen có cơ địa dị ứng với những thực phẩm này, phản ứng có thể kèm khò khè, khó thở.
Điều quan trọng là đây là yếu tố cá nhân hóa. Không phải người bệnh hen nào cũng cần kiêng các thực phẩm này. Kiêng đồng loạt khi chưa xác định dị ứng dễ khiến bạn thiếu chất không cần thiết. Nếu nghi ngờ dị ứng, hãy đi khám để được làm xét nghiệm và tư vấn cụ thể.
Thực Phẩm Chứa Sulfite
Sulfite là nhóm chất bảo quản thường có trong:
-
Rượu vang, bia
-
Trái cây sấy khô: Mơ khô, nho khô.
-
Một số thực phẩm chế biến sẵn: Dưa muối, xúc xích, nước sốt đóng chai.
Sulfite đã được ghi nhận có thể khởi phát cơn hen ở một tỷ lệ nhỏ người bệnh nhạy cảm. Hãy đọc kỹ nhãn thực phẩm và hạn chế các sản phẩm này nếu bạn từng khó thở sau khi dùng.
Đồ Ăn Nhiều Dầu Mỡ, Chiên Rán
Đồ chiên rán, đồ ăn nhanh có liên quan đến tình trạng viêm toàn thân và tăng cân. Thừa cân gây áp lực lên lồng ngực, làm giảm dung tích phổi, khiến hen khó kiểm soát hơn.
Đồ Uống Có Gas, Nhiều Đường
Nước ngọt có gas dễ gây đầy hơi, làm tăng áp lực trong dạ dày, dẫn đến trào ngược. Axit trào ngược lên thực quản có thể kích thích phế quản co thắt, làm nặng thêm triệu chứng hen, đặc biệt về đêm.
Gợi Ý Thực Đơn Tham Khảo Cho Người Hen Suyễn
Dưới đây là thực đơn 1 ngày cân bằng dinh dưỡng, ưu tiên thực phẩm kháng viêm tự nhiên:
-
Bữa sáng: Yến mạch nấu sữa tăng cường vitamin D, thêm vài lát chuối và một ít hạt óc chó.
-
Bữa phụ sáng: Một quả cam hoặc vài miếng ổi.
-
Bữa trưa: Cơm gạo lứt, cá hồi áp chảo ít dầu, canh bí đỏ, rau cải bó xôi luộc.
-
Bữa phụ chiều: Một nắm nhỏ hạnh nhân hoặc hạt bí.
-
Bữa tối: Cơm, đậu phụ sốt cà chua, trứng hấp, canh rau ngót, cà rốt luộc.
Nên ăn tối trước khi ngủ ít nhất 2–3 giờ để hạn chế trào ngược về đêm.
Những Lưu Ý Quan Trọng Về Dinh Dưỡng Và Điều Trị Hen Suyễn
-
Chế độ ăn chỉ mang tính hỗ trợ: Không thay thế thuốc dự phòng hay thuốc cắt cơn đã được bác sĩ kê đơn.
-
Ghi nhật ký ăn uống: Ghi lại thực phẩm đã ăn và triệu chứng xuất hiện sau đó. Nhật ký giúp phát hiện thực phẩm nghi ngờ của riêng bạn.
-
Không tự ý ngưng thuốc: Dù đã điều chỉnh chế độ ăn và thấy dễ chịu hơn, vẫn phải duy trì thuốc theo chỉ định.
-
Đi cấp cứu ngay: Khi khó thở dữ dội, tím tái môi, đầu ngón tay, không nói được trọn câu, hãy dùng thuốc cắt cơn và đến cơ sở y tế ngay.
Các câu hỏi thường gặp
Người bị hen suyễn có uống cà phê được không?
Người bị hen suyễn vẫn có thể uống cà phê với lượng vừa phải. Caffeine có tác dụng giãn phế quản nhẹ nhưng không thể thay thế thuốc cắt cơn.
Người bị hen có nên tránh đồ lạnh, nước đá không?
Người bị hen nên hạn chế đồ lạnh, nước đá nếu nhận thấy chúng khiến mình ho hoặc khó thở. Ở một số người có đường thở nhạy cảm, đồ lạnh có thể kích thích phế quản.
Trẻ bị hen có phải kiêng sữa bò không?
Trẻ bị hen không cần kiêng sữa bò nếu không bị dị ứng đạm sữa. Sữa là nguồn canxi, đạm và vitamin D quan trọng cho sự phát triển. Nếu nghi ngờ trẻ dị ứng sữa, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám thay vì tự ý cắt bỏ.
Giảm cân có giúp hen suyễn dễ kiểm soát hơn không?
Giảm cân có thể giúp hen suyễn dễ kiểm soát hơn ở người thừa cân, béo phì. Một số nghiên cứu ghi nhận giảm khoảng 5–10% cân nặng giúp cải thiện triệu chứng và chất lượng cuộc sống.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa hỗ trợ cải thiện ho, ho có đờm khi viêm họng, viêm phế quản
Người bệnh hen đôi khi gặp thêm những đợt viêm họng, viêm phế quản kèm ho, đau họng. Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ ăn uống và duy trì thuốc theo chỉ định, bạn có thể tham khảo thêm sản phẩm hỗ trợ chăm sóc họng của Titafa. Đây là sản phẩm chăm sóc họng khi có ho kèm theo, tách biệt với việc kiểm soát bệnh hen bằng thuốc.
Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium được phối hợp từ cao khô hỗn hợp thiên môn, mạch môn, xạ can, kha tử và cao khô lá thường xuân, cùng tinh dầu bạc hà, gừng, húng chanh. Sản phẩm giúp hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, ho có đờm và hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.
Sản phẩm dùng cho trẻ em từ 6 tuổi và người lớn. Trẻ em từ 6–12 tuổi ngậm 1 viên/lần, 3 lần/ngày; từ 12 tuổi đến người lớn ngậm 1 viên/lần, 4 lần/ngày. Viên ngậm có chứa đường nên không dùng cho người bị tiểu đường. Sản phẩm cũng không dùng cho trẻ em có tiền sử động kinh, co giật do sốt cao, người tỳ vị hư hàn, đi ngoài phân lỏng, người mẫn cảm hoặc kiêng kỵ với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. Người đang dùng thuốc, bao gồm thuốc điều trị hen, tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Kết Luận
Người bệnh hen nên ưu tiên thực phẩm giàu omega-3, vitamin D, chất chống oxy hóa, magie và uống đủ nước. Ngược lại, cần chú ý thực phẩm gây dị ứng theo cơ địa riêng, thực phẩm chứa sulfite, đồ chiên rán và đồ uống có gas, nhiều đường.
Hiểu rõ hen suyễn nên ăn gì giúp bạn xây dựng bữa ăn phù hợp, hỗ trợ giảm yếu tố khởi phát cơn hen. Tuy nhiên, dinh dưỡng chỉ là phần hỗ trợ. Hãy duy trì thuốc theo chỉ định, tái khám định kỳ và đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cơn hen nặng.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa hiện có mặt tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc có thể đặt hàng trực tuyến tại nhãn hiệu Thiên Môn Bổ Phổi, hotline tư vấn 1900 2163.
-----------------
Xem thêm:
1. Chữa Hen Phế Quản Bằng Diện Chẩn: Sự Thật Về Phương Pháp Này Là Gì?
2. Chữa Bệnh Hen Phế Quản Bằng Thuốc Nam: Có Nên Áp Dụng Và Cần Lưu Ý Gì?
3. Thuốc Điều Trị Hen Phế Quản: Phân Loại Và Nguyên Tắc Sử Dụng An Toàn