Cây thuốc nam trị ho có đờm là kho báu y học cổ truyền quý giá với nhiều lựa chọn từ húng chanh, lá hẹ, rẻ quạt đến gừng, bạc hà. Mỗi loại có đặc tính riêng, phù hợp với từng thể trạng.
Cây thuốc nam trị ho có đờm là kho báu y học cổ truyền mà cha ông để lại. Khi gặp cơn ho có đờm dai dẳng, nhiều người tìm đến thảo dược trị ho có đờm tự nhiên ngay trong vườn nhà.
Bài viết này giới thiệu chi tiết các loại lá cây trị ho long đờm hiệu quả nhất, kèm bài thuốc nam trị ho có đờm cụ thể và lưu ý an toàn khi sử dụng.
Nguyên tắc trị ho có đờm của Y học cổ truyền
Theo Đông y, cây gì trị ho có đờm cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh. Ho có đờm thường do hàn (gió lạnh), phong nhiệt (gió nóng) hoặc đàm thấp tích tụ ở Phế (đờm ẩm tụ tại phổi).
Nguyên tắc điều trị:
-
Hóa đờm, chỉ khái: Làm tan đờm, giảm ho
-
Tuyên phế: Làm thông thoáng đường thở, giúp khí phổi lưu thông
-
Điều chỉnh tính hàn nhiệt: Phục hồi cân bằng âm dương trong cơ thể
Cây thuốc nam trị ho có đờm sẽ được lựa chọn dựa trên tính vị khác nhau: cay ấm cho chứng hàn (ho do lạnh), mát ngọt cho chứng nhiệt (ho do nóng), và đắng ấm cho chứng đàm thấp (đờm nhiều, đặc quánh).
Top 11 cây thuốc nam "ngay tại vườn nhà"
1. Húng chanh (Tần dày lá)
Đặc tính & Công dụng:
Húng chanh có vị cay, tính ấm, chứa tinh dầu kháng khuẩn mạnh mẽ. Theo y học cổ truyền, lá húng chanh trị ho có đờm có tác dụng tuyên phế, hóa đờm, giải cảm và đặc biệt hiệu quả với viêm họng. Tinh dầu trong húng chanh giúp sát khuẩn, kháng virus và làm loãng đờm.
Bài thuốc gợi ý:
-
Hấp đường phèn: 15-20g lá húng chanh tươi + 2 viên đường phèn, hấp cách thủy 30 phút, uống ấm 2-3 lần/ngày.
-
Nước cốt húng chanh: Giã nát lá tươi, vắt lấy nước cốt, pha với nước ấm và mật ong.
-
Trà húng chanh: Hãm lá tươi với nước sôi, uống như trà.
2. Cách trị ho có đờm bằng Lá hẹ
Đặc tính & Công dụng:
Lá hẹ có tính ấm, chứa "kháng sinh tự nhiên" giúp kháng khuẩn và long đờm hiệu quả. Đây là một trong các loại lá cây trị ho long đờm rất lành tính, phù hợp với cả cây thuốc nam trị ho có đờm cho trẻ em.
Bài thuốc gợi ý:
-
Hấp đường phèn: Tương tự húng chanh, 15-20g lá hẹ tươi + đường phèn.
-
Cháo lá hẹ: Nấu cháo trắng, cho lá hẹ thái nhỏ vào khi cháo gần chín.
-
Siro lá hẹ phức hợp: Kết hợp lá hẹ + quất (tắc) + gừng + mật ong, đun nhỏ lửa 30 phút.
3. Rẻ quạt (Xạ can) - Cây thuốc nam trị ho viêm họng
Đặc tính & Công dụng:
Rẻ quạt được mệnh danh là "thần dược" trị viêm họng, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, tán kết tiêu đờm mạnh mẽ. Cách dùng cây rẻ quạt trị ho có đờm cần đặc biệt chú ý về liều lượng vì củ hơi có độc nếu dùng sai cách.
Bài thuốc gợi ý:
-
Sắc nước uống: Nướng củ rẻ quạt chín, rửa sạch, giã nát, sắc với 500ml nước còn 250ml, uống chia 2-3 lần/ngày.
-
Lưu ý: Chỉ dùng củ đã nướng chín, không dùng củ sống. Liều lượng: 6-10g/ngày cho người lớn.
4. Cây mạch môn - Nhuận phế dưỡng âm
Đặc tính & Công dụng:
Mạch môn có vị ngọt, tính hơi hàn, là vị thuốc quý trong Đông y để nhuận phế (làm ẩm phổi), dưỡng âm. Đặc biệt hiệu quả với ho khan hoặc ho có đờm dính, khó khạc do nhiệt ở phổi.
Bài thuốc gợi ý:
-
Sắc nước uống: 10-15g mạch môn khô, sắc với 500ml nước.
-
Kết hợp bách hợp: Mạch môn + bách hợp + đường phèn, hấp cách thủy, uống hàng ngày.
5. Cây cát cánh - Vị thuốc trị ho hiệu quả
Đặc tính & Công dụng:
Cát cánh (Platycodon) có vị đắng cay, tính bình, là vị thuốc đầu tay cho ho có đờm với tác dụng tuyên phế, khử đờm, lợi yết (làm dịu họng). Trong y học cổ truyền, cát cánh được xem như "sứ giả" đưa thuốc lên phổi.
Bài thuốc gợi ý:
-
Sắc đơn thuần: 6-10g rễ cát cánh khô, sắc uống 2 lần/ngày.
-
Phối hợp: Cát cánh + cam thảo + hạnh nhân (long đờm mạnh hơn).
6. Gừng tươi (Sinh khương) - Tán hàn hóa đờm
Đặc tính & Công dụng:
Gừng có vị cay, tính ấm, là vị thuốc cơ bản trong cây thuốc nam trị ho có đờm cho người lớn do cảm lạnh. Gừng tản hàn (xua tan lạnh), hóa đờm, tăng cường miễn dịch.
Bài thuốc gợi ý:
-
Trà gừng mật ong: Gừng tươi 10g đập dập + 250ml nước, đun sôi 10 phút, cho mật ong khi nguội bớt.
-
Ngậm gừng trị ho: Thái gừng tươi thành lát mỏng, ngậm gừng trị ho 5-10 phút, nuốt nước gừng từ từ. Làm 2-3 lần/ngày giúp giảm ho nhanh chóng.
-
Gừng + lê + mật ong: Gừng thái lát + lê cắt múi + mật ong, hấp chín, ăn lê và uống nước.
7. Bạc hà - Sơ phong thanh nhiệt
Đặc tính & Công dụng:
Bạc hà có vị cay, tính mát, giúp sơ phong (xua tan gió), thanh nhiệt, làm thông thoáng mũi họng. Tinh dầu menthol trong bạc hà giúp giảm ho, loãng đờm và làm dịu đường hô hấp.
Bài thuốc gợi ý:
-
Trà bạc hà: Lá bạc hà tươi hãm nước sôi, uống ấm.
-
Xông hơi: Đun sôi nước + lá bạc hà, xông hơi mũi họng 10-15 phút.
8. Tía tô - Giải cảm phát tán
Đặc tính & Công dụng:
Tía tô có vị cay, tính ấm, giải cảm, phát tán phong hàn (xua tan gió lạnh), hạ khí tiêu đờm. Đặc biệt tốt cho ho do cảm lạnh kèm ớn lạnh, sợ gió.
Bài thuốc gợi ý:
-
Nấu cháo tía tô: 10-15g lá tía tô nấu cháo, ăn nóng.
-
Sắc nước uống: Lá tía tô + gừng + hành trắng, sắc uống.
9. Cây bách bộ - Nhuận phế chỉ khái
Đặc tính & Công dụng:
Bách bộ có vị ngọt đắng, tính vi hàn, nhuận phế, chỉ khái (giảm ho), đặc trị ho lâu ngày, ho gà ở trẻ em. Bách bộ chứa alkaloid có tác dụng ức chế ho và làm loãng đờm.
Bài thuốc gợi ý:
-
Sắc uống: 9-15g bách bộ khô, sắc với nước.
-
Ngâm mật ong: Bách bộ thái lát + mật ong, ngâm 7-10 ngày, dùng 1 thìa/lần, 2-3 lần/ngày.
10. Hoa đu đủ đực - Kháng viêm giảm ho
Đặc tính & Công dụng:
Hoa đu đủ đực chứa chất kháng viêm, giảm ho và long đờm tự nhiên. Theo kinh nghiệm dân gian, hoa đu đủ đực rất hiệu quả với ho khan chuyển sang ho có đờm.
Bài thuốc gợi ý:
-
Ngâm mật ong: 5-7 bông hoa đu đủ đực tươi + mật ong, ngâm qua đêm, uống nước và ăn hoa.
-
Hấp đường phèn: Tương tự các loại lá khác.
11. Các cây thuốc trị ho đờm khác
Lá trầu không:
Kháng khuẩn mạnh, trị ho có đờm do viêm phế quản. Hấp lá với đường phèn hoặc xông hơi.
Chanh tươi:
Giàu vitamin C, kháng khuẩn, làm loãng đờm. Nước chanh ấm + mật ong uống hàng ngày.
Trần bì (vỏ quýt):
Hành khí, hóa đờm, tiêu thực. Sắc vỏ quýt khô với nước, hoặc kết hợp với gừng.
Lưu ý khi dùng cây thuốc nam trị ho đờm tại nhà
Đúng người, đúng bệnh
Không phải cây thuốc nam trị ho có đờm nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Cần dựa vào tính nhiệt/hàn của cơ thể và bệnh:
-
Ho do hàn (sợ lạnh, đờm trong loãng): Dùng gừng, húng chanh, tía tô, lá hẹ (tính ấm).
-
Ho do nhiệt (họng khô, đờm vàng đặc): Dùng rẻ quạt, mạch môn, bạc hà (tính mát).
Đúng liều lượng
Không lạm dụng, đặc biệt với các cây có dược tính mạnh như rẻ quạt (có độc nhẹ). Liều lượng an toàn cho người lớn thường là 6-15g/ngày đối với thảo dược khô.
Nguồn gốc dược liệu
Đảm bảo cây thuốc sạch, không nhiễm thuốc trừ sâu, hóa chất. Nên trồng tại nhà hoặc mua từ nguồn uy tín.
An toàn cho đối tượng nhạy cảm
Trẻ em, phụ nữ có thai và cho con bú bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền uy tín trước khi dùng. Một số cây như rẻ quạt, bách bộ có thể không phù hợp với trẻ nhỏ.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Tôi có thể kết hợp nhiều loại lá cây để nấu nước uống không?
Có thể, nhưng cần biết cách phối hợp. Gợi ý kết hợp đơn giản: Húng chanh + gừng (cho ho hàn), hoặc Bạc hà + rau má (cho ho nhiệt). Không nên kết hợp quá 3-4 vị cùng lúc.
Làm sao để phân biệt ho do nhiệt và ho do hàn?
-
Ho do hàn: Đờm trong, loãng, sợ lạnh, ưa ấm, lưỡi nhạt, rêu lưỡi trắng.
-
Ho do nhiệt: Đờm vàng đặc, họng khô đau, khát nước, người nóng, lưỡi đỏ, rêu vàng.
Các bài thuốc trị ho bằng thuốc nam này có tác dụng ngay không?
Không, thuốc nam cần thời gian để phát huy tác dụng (thường 3-7 ngày), cần kiên trì. Nếu sau 1 tuần không thuyên giảm, nên đi khám.
Sắc thuốc nam như thế nào là đúng cách?
-
Dùng ấm đất, ấm sứ hoặc nồi inox (không dùng nồi nhôm).
-
Lượng nước: Thường gấp 3-4 lần nguyên liệu.
-
Thời gian: Đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, đun 20-30 phút.
-
Lọc bỏ bã, uống nước thuốc khi còn ấm.
Bị ho đờm khi nào cần đi khám Tây y?
Bài thuốc nam trị ho có đờm chỉ là hỗ trợ, không thay thế y học hiện đại trong các trường hợp:
-
Ho có đờm kéo dài >2 tuần
-
Đờm có màu xanh đậm, vàng đậm hoặc lẫn máu
-
Kèm sốt cao >38.5°C không hạ
-
Khó thở, đau ngực
-
Sụt cân không rõ nguyên nhân
Hỗ trợ giảm ho bổ phổi với Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa
Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium là thực phẩm bảo vệ sức khỏe với công dụng:
-
Hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, ho có đờm
-
Hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.
Sản phẩm chứa 140mg cao khô hỗn hợp tương đương thảo mộc thô gồm Thiên môn (rễ củ) 400mg, Mạch môn (rễ củ) 400mg, Xạ can (thân rễ) 400mg, Kha tử (quả) 200mg - các vị thuốc quý trong y học cổ truyền có tính bổ phế, nhuận táo, hóa đờm; cùng cao khô Lá thường xuân 20mg và tinh dầu Bạc hà 5mg, Gừng 1mg, Húng chanh 0,5mg giúp làm dịu họng và thông đường thở. Tỷ lệ cao khô/thảo mộc thô là 1/10.
Đối tượng sử dụng: Trẻ em từ 6 tuổi và người lớn.
Cách dùng: Ngậm từ từ trong miệng cho viên tan hết, không nhai, không nuốt nguyên viên.
Lưu ý: Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Kết luận
Cây thuốc nam trị ho có đờm là kho báu y học cổ truyền quý giá với nhiều lựa chọn từ húng chanh, lá hẹ, rẻ quạt đến gừng, bạc hà. Mỗi loại có đặc tính riêng, phù hợp với từng thể trạng.
Ngậm gừng trị ho hay các bài thuốc nam trị ho có đờm khác đều hiệu quả nếu dùng đúng cách. Hãy lắng nghe cơ thể và tham khảo chuyên gia khi cần.
Mọi người có thể mua Thiên Môn Bổ Phổi Premium tại các nhà thuốc trên toàn quốc hoặc đặt hàng trực tuyến tại website Thiên Môn Bổ Phổi Titafa, hotline tư vấn 1900 2163.