Nhìn con ho khò khè, sốt, bú kém, nhiều cha mẹ mong bác sĩ kê ngay kháng sinh.
Thế nhưng, bác sĩ thường chỉ hướng dẫn chăm sóc tại nhà. Vậy viêm tiểu phế quản có cần dùng kháng sinh hay không? Bài viết dưới đây sẽ giải thích rõ để cha mẹ yên tâm và chăm con đúng cách.
Viêm Tiểu Phế Quản Có Cần Dùng Kháng Sinh Không?
Viêm tiểu phế quản không cần dùng kháng sinh trong đa số trường hợp. Bệnh chủ yếu do virus gây ra, phổ biến nhất là virus hợp bào hô hấp (RSV), mà kháng sinh không có tác dụng với virus.
Viêm tiểu phế quản là tình trạng viêm các ống phế quản nhỏ nhất trong phổi, gọi là tiểu phế quản. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng. Khi bị viêm, tiểu phế quản phù nề, tăng tiết nhầy, khiến trẻ thở khò khè, thở nhanh.
Theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), kháng sinh không được khuyến cáo dùng thường quy cho trẻ viêm tiểu phế quản. Kháng sinh chỉ được cân nhắc khi có bằng chứng nhiễm khuẩn đi kèm.
Vì Sao Viêm Tiểu Phế Quản Không Cần Dùng Kháng Sinh Trong Hầu Hết Trường Hợp?
Để hiểu vì sao, cha mẹ cần phân biệt rõ virus và vi khuẩn:
-
Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn: Kháng sinh tác động lên cấu trúc hoặc quá trình sống của vi khuẩn. Virus có cấu tạo hoàn toàn khác, nên kháng sinh không thể tiêu diệt được.
-
Viêm tiểu phế quản chủ yếu do virus: RSV là tác nhân hàng đầu. Ngoài ra còn có rhinovirus, virus cúm, adenovirus.
Dùng kháng sinh khi không cần thiết không giúp trẻ khỏi nhanh hơn, mà còn có thể gây hại:
-
Tác dụng phụ: Tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, nổi mẩn, dị ứng thuốc.
-
Góp phần gây kháng kháng sinh: Vi khuẩn trở nên "nhờn thuốc". Khi trẻ thật sự cần kháng sinh sau này, thuốc có thể không còn hiệu quả.
Tin vui là viêm tiểu phế quản thường tự khỏi. Triệu chứng thường nặng nhất vào ngày thứ 3–5 của bệnh, sau đó cải thiện dần. Phần lớn trẻ đỡ nhiều sau 1–2 tuần với chăm sóc hỗ trợ đúng cách, dù cơn ho có thể kéo dài thêm vài tuần.
Vậy Điều Trị Viêm Tiểu Phế Quản Chủ Yếu Gồm Những Gì?
Điều trị viêm tiểu phế quản chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ, giúp trẻ dễ thở, đủ nước và đủ dinh dưỡng trong thời gian cơ thể tự chống lại virus. Với trường hợp nhẹ, cha mẹ có thể chăm sóc trẻ tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ.
Vệ Sinh Mũi Họng Bằng Nước Muối Sinh Lý
Trẻ nhỏ chủ yếu thở bằng mũi, nên nghẹt mũi khiến trẻ khó thở, bú kém.
-
Nhỏ mũi: Dùng nước muối sinh lý 0,9%, nhỏ mỗi bên mũi vài giọt để làm loãng dịch.
-
Hút mũi nhẹ nhàng: Dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng, đặc biệt trước khi cho bú và trước khi ngủ.
-
Không hút quá nhiều: Hút liên tục làm niêm mạc sưng nề, trẻ càng nghẹt hơn.
Bổ Sung Đủ Nước, Chia Nhỏ Bữa Ăn
Khi khó thở, trẻ dễ mệt khi bú, dẫn đến bú ít và có nguy cơ mất nước.
-
Trẻ bú mẹ: Cho bú nhiều cữ hơn, mỗi cữ ngắn hơn. Sữa mẹ vừa cung cấp nước vừa có kháng thể.
-
Trẻ ăn dặm: Chia nhỏ bữa, ưu tiên cháo, súp mềm.
-
Theo dõi dấu hiệu mất nước: Số lần đi tiểu giảm, tã khô trên 6 giờ, môi khô, khóc không có nước mắt.
Hạ Sốt Đúng Cách Khi Cần Thiết
Viêm tiểu phế quản có thể kèm sốt nhẹ đến vừa. Cha mẹ nên xử trí như sau:
-
Dùng thuốc hạ sốt khi sốt từ 38,5°C: Paracetamol là lựa chọn phổ biến, liều theo cân nặng khoảng 10–15 mg/kg mỗi lần, cách nhau 4–6 giờ. Nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về liều chính xác cho trẻ.
-
Lau mát: Dùng khăn ấm lau vùng nách, bẹn, trán. Không dùng nước lạnh hay cồn.
-
Trẻ dưới 3 tháng tuổi: Sốt từ 38°C trở lên cần đưa đi khám ngay, không tự xử trí tại nhà.
Tuyệt đối không dùng aspirin cho trẻ em.
Theo Dõi Sát Nhịp Thở Và Tình Trạng Tỉnh Táo Của Trẻ
Đây là việc quan trọng nhất cha mẹ cần làm khi chăm trẻ tại nhà. Hãy đếm nhịp thở khi trẻ nằm yên hoặc đang ngủ, trong đủ 1 phút. Theo WHO, trẻ được coi là thở nhanh khi:
-
Dưới 2 tháng tuổi: Từ 60 lần/phút trở lên.
-
Từ 2 đến 12 tháng tuổi: Từ 50 lần/phút trở lên.
-
Từ 1 đến 5 tuổi: Từ 40 lần/phút trở lên.
Cha mẹ cũng cần quan sát mức độ tỉnh táo, khả năng bú và màu da của trẻ.
Khi Nào Bác Sĩ Mới Cân Nhắc Dùng Kháng Sinh?
Bác sĩ chỉ cân nhắc kê kháng sinh khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn đi kèm. Một số tình huống thường gặp gồm:
-
Viêm phổi do vi khuẩn: Trẻ sốt cao kéo dài, tình trạng xấu đi sau khi đã có dấu hiệu cải thiện.
-
Viêm tai giữa cấp: Trẻ quấy khóc, đau tai, sốt, có thể chảy dịch tai.
Để xác định, bác sĩ cần thăm khám trực tiếp và có thể chỉ định xét nghiệm máu, X-quang phổi hoặc các xét nghiệm khác. Cha mẹ không nên tự phán đoán bội nhiễm tại nhà.
Dấu Hiệu Cảnh Báo Cần Đưa Trẻ Đi Khám Ngay
Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:
-
Thở nhanh, thở rít: Nhịp thở vượt ngưỡng theo độ tuổi, nghe rõ tiếng rít.
-
Rút lõm lồng ngực: Phần dưới xương sườn lõm sâu vào mỗi khi trẻ hít vào.
-
Tím tái: Môi, đầu ngón tay, đầu ngón chân chuyển màu xanh tím.
-
Bỏ bú, bỏ ăn: Bú ít hơn một nửa so với bình thường.
-
Li bì, khó đánh thức: Trẻ ngủ nhiều bất thường, gọi không tỉnh.
-
Sốt cao liên tục: Sốt không hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt.
-
Cơn ngừng thở: Trẻ ngừng thở vài giây, đặc biệt ở trẻ sinh non hoặc dưới 3 tháng.
Những Sai Lầm Phụ Huynh Thường Gặp Khi Chăm Trẻ Viêm Tiểu Phế Quản
Vì thương con, nhiều cha mẹ vô tình mắc các sai lầm sau:
-
Tự ý xin bác sĩ kê kháng sinh vì sốt ruột: Con ho nhiều không có nghĩa là cần kháng sinh.
-
Tự mua kháng sinh ngoài tiệm thuốc: Dùng sai thuốc, sai liều có thể gây tác dụng phụ và che lấp dấu hiệu bệnh nặng.
-
Ngừng thuốc giữa chừng: Khi bác sĩ đã kê kháng sinh do bội nhiễm, cần cho trẻ uống đủ liều, đủ ngày. Ngừng sớm dễ khiến bệnh tái phát và vi khuẩn kháng thuốc.
-
Tự dùng thuốc ho, thuốc long đờm: Nhiều loại thuốc ho không được khuyến cáo cho trẻ dưới 2 tuổi do nguy cơ tác dụng phụ.
Các câu hỏi thường gặp
Viêm tiểu phế quản có lây không?
Viêm tiểu phế quản có lây, vì virus gây bệnh lây qua giọt bắn và tiếp xúc với bề mặt nhiễm bệnh. Người lớn nhiễm RSV thường chỉ bị cảm nhẹ nhưng vẫn lây được cho trẻ nhỏ.
Trẻ từng bị viêm tiểu phế quản có dễ bị hen sau này không?
Trẻ từng bị viêm tiểu phế quản nặng có nguy cơ khò khè tái phát cao hơn trong những năm đầu đời. Tuy nhiên, không phải trẻ nào cũng tiến triển thành hen phế quản.
Có cách nào phòng virus RSV cho trẻ nhỏ không?
Có thể giảm nguy cơ nhiễm RSV bằng cách rửa tay, tránh khói thuốc, hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người vào mùa dịch và cho trẻ bú mẹ. Một số quốc gia đã có vaccine RSV cho phụ nữ mang thai và kháng thể đơn dòng phòng RSV cho trẻ sơ sinh.
Trẻ bị viêm tiểu phế quản có được tắm không?
Trẻ bị viêm tiểu phế quản vẫn có thể tắm bằng nước ấm, trong phòng kín gió. Tắm nhanh, lau khô người và mặc quần áo ngay sau khi tắm.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa hỗ trợ cải thiện ho, giảm đau họng cho trẻ từ 6 tuổi và người lớn trong gia đình
Virus gây viêm tiểu phế quản ở bé thường lây từ anh chị hoặc bố mẹ đang ho, đau họng. Vì vậy, các thành viên lớn trong nhà cũng cần được chăm sóc. Bên cạnh việc chăm sóc trẻ nhỏ đúng cách tại nhà, cha mẹ có thể tham khảo sản phẩm hỗ trợ của Titafa cho các thành viên từ 6 tuổi trở lên.
Viên ngậm Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium được phối hợp từ cao khô hỗn hợp thiên môn, mạch môn, xạ can, kha tử và cao khô lá thường xuân, cùng tinh dầu bạc hà, gừng, húng chanh. Sản phẩm giúp hỗ trợ cải thiện tình trạng ho, ho có đờm và hỗ trợ giảm đau họng, khản tiếng do viêm họng, viêm phế quản.
Sản phẩm chỉ dùng cho trẻ em từ 6 tuổi và người lớn, không dùng cho trẻ nhỏ đang bị viêm tiểu phế quản. Trẻ em từ 6–12 tuổi ngậm 1 viên/lần, 3 lần/ngày; từ 12 tuổi đến người lớn ngậm 1 viên/lần, 4 lần/ngày.
Không sử dụng cho trẻ em có tiền sử động kinh, co giật do sốt cao, người bị tiểu đường, người tỳ vị hư hàn, đi ngoài phân lỏng, người mẫn cảm hoặc kiêng kỵ với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. Người đang dùng thuốc tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Kết Luận
Viêm tiểu phế quản chủ yếu do virus, đặc biệt là RSV, nên kháng sinh không có tác dụng trong đa số trường hợp. Điều trị tập trung vào chăm sóc hỗ trợ: vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý, cho trẻ bú hoặc ăn đủ, hạ sốt đúng cách và theo dõi sát nhịp thở. Bác sĩ chỉ cân nhắc kháng sinh khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn.
Hiểu rõ viêm tiểu phế quản có cần dùng kháng sinh hay không giúp cha mẹ bớt lo lắng và tránh dùng thuốc sai cách. Hãy đưa trẻ đi khám ngay khi thấy thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú hoặc li bì.
Thiên Môn 400 Bổ Phổi Premium Titafa hiện có mặt tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc hoặc có thể đặt hàng trực tuyến tại Thiên Môn Bổ Phổi, hotline tư vấn 1900 2163.
---------------
Xem thêm:
1. Viêm Phế Quản Có Ăn Được Thịt Gà Không?
2. Trẻ Bị Viêm Phế Quản Kiêng Ăn Gì? Cha Mẹ Cần Biết Để Tránh Ho Nặng Hơn
3. Viêm Phế Quản Nên Ăn Gì Và Kiêng Gì Để Nhanh Khỏi?